لغت نامه دهخدا حرف ا (الف)

گفتنیست به تشبث این پروفیسر گرامی، معلومات تحقیقی و ارزشمند تحت عنوان ( نظری به ساختار، قواعد زبان و ادبیات تورکی اوزبیکی)، توسط محترمه صداقت ایرگش اوه، استاد انستیتوت دولتی شرق شناسی تاشکند اوزبیکستان تحریر گردیده است، از طریق پوست الکترونی برایم فرستادند و ما آن معلومات مفید را که داشتن آن در لغتنامه از ضروریات بود، با کمی تفاوت در مقدم کتاب داخل ساختیم، تا علاقمندان پیش از اینکه به متن کتاب مراجعه نمایند، از آن استفاده نمایند و به أسلوب و قواعد و دستور زبان تورکی اوزبیکی آشنایی حاصل کنند . و این می رساند که نامگذاران و تعبیر کننده گان در تحلیل و توجیه آن به اشکال کندز و کهن دژ، وقت خود را عبث کرده اند …

بسی کلمات دیگر مخصوصاً در زبان فارسی از سانسکرت آمده است، که نویسنده گان در بعض کتاب ها چون پروفیسر حسین یمین در کتاب « افغانستان تاریخی » و یا استادان دیگر در ضمن نوشته های شان اشارات داشته اند . ۹ – از مطالعهٔ این فرهنگ، که در بعضی کلمات شرح شده در بارهٔ وضع و رسم و رواجها ذکر رفته، می توان به فرهنگ مردم که گوینده گان زبان تورکی اوزبیکی می باشند، آشنایی حاصل کرد . محترم داکتر ایماق، در جمع آوری و نوشتن این قاموس ، بیش از چهل سال عمر عزیز خویش را سپری کرده است.

خوشبختانه فرهنگ دو جلدی تورکی اوزبیکی به فارسی / دری داکتر فیض الله ایماق با دیزاین و پشتی خیلی زیبا و مقبول، بعد از چهل و اند سال انتظاری بالاخره، در ماه جنوری سال ۲۰۱۹ عیسوی در تورنتوی کانادا از چاپ بر آمد. کاربرد حرکات عربی (زیر، زبر، پیش، تشدید و جزم) در واژه های “فرهنگ آریایی” بخاطری روی دست گرفته شد، که مردم با آن آشنایی دارند و بلد هستند، که یک متن و یا واژه را چگونه بخوانند و درست تلفظ کنند، زیرا یکی از وظایف یک فرهنگ، درست تلفظ کردن و خوب خواندن یک لغت و یا واژه است، و مرجعی باشد برای مردم، که چنین رسالت را “فرهنگ آریایی” در حد یک زبان محلی انجام داده است.

۳- یکی از ضرورت مبرم که فعلا ً احساس می شود، نوشتن گرامر زبان تورکی اوزبیکی است، و یقیناً ممالک دوست و همسایه ، در این باره اقدام کرده اند که اگر کسی از وطنداران از آن استفاده نموده، با مقابله و مقایسه، آنرا ترجمه نموده، با اصل آن به چاپ برسانند، هدف به آسانی به دست می آید . این اثر حاوی کلیهٔ واژگان فرهنگهای خطی و چاپی فارسی است و در نقل آنها بسیاری از غلطهای گذشتگان تصحیح شدهاست و بسیاری از واژگان ترکی ، مغولی ، هندی ، عربی ، فرانسوی ، انگلیسی ، آلمانی ، روسی و دیگر زبانهای متداول در زبان فارسی نیز در این فرهنگ آمدهاست.

کتاب واژهنامه انگلیسی به فارسی تألیف روح الله یوسفی رامندی ، مشتمل بر بیش از 1000 لغت مهم و کاربردی انگلیسی همراه با معادل فارسی است. پس امید است در موضوع، انتقادات شدید و لحن جدی صورت نگیرد، چونکه دایم گفته شده است که تورک و تاجیک دو جسم در یک روح و یا به عبارهٔ دیگر جسم و روح می باشند. ۲- امید وارم این کتاب، دروازه ٔ باشد که دانشمندان وطن و هم زبانان، کتابهای دیگر بنویسند و به غنای فرهنگی بیفزایند.

کاملترین نسخه این لغتنامه توسط گروه نرم افزار برنامه ها گردآوری شده است ، این گروه یک نرمافزار قدرتمند، کمحجم و سریع را تولید کرده است که میتوان آن را یک ابزار ضروری برای تمامی کاربران ایرانی دانست. تيراژ «صور اسرافيل» را 5500 نسخه نوشتهاند كه در 8 صفحه و به صورت سربي چاپ ميشد. یکی از کارشده ترین نرم افزارهای ترجمه در زمینه ترجمه همه زبان های زنده دنیا به یکدیگر می باشد که نسخه pro یا حرفه ای آن خیلی سریع، کلمات و جملات را به زبان های مختلف تبدیل می کند.

در یکی دو سه نشستی که صورت گرفت و خواستیم تا وحدت نظر بوجود بیاید و خود را با هم، همآهنگ سازیم، که با تأسف هیچ سودی نبخشید، و من هم در منتهای مجبوریت و اینکه به این عمر دو سه روزه و شرایط بد انتحاری چندان امیدی وجود ندارد، دست به چاپ “فرهنگ آریایی” زدم. نبشته بر او کاي خداوند زور که رانی سوي این ستودان ستور.نظامی. ملتمسات و مطالبات که از آن طرف رفتی دقایق ایجاب و انجاز محفوظ داشتی. بیش از 99 درصد سکنهء ایران مسلمانند و از این عده قریب 80 درصد شیعهء دوازده امامی (مذهب رسمی کشور) و بقیه سنی (عمدةً کردها، بلوچها و ترکمن ها) و شیعهء اسماعیلی می باشند.

مؤسسه لغتنامه دهخدا نخستین سازمان در ایران است که برای تألیف فرهنگ لغت یا واژه نامه تأسیس شده است. اگر خواست خدای توانا بود، در آینده به ترجمهٔ فرهنگ هذا به زبان پشتو نیز اقدام خواهد شد. هر چند زبانهای فارسی و عربی در این زبان نفوذ یافته، پشتو بسیاری از خصوصیات اصیل زبانهای ایرانی را حفظ کرده و خود لهجه های مختلف دارد مانند وزیری، آفریدی، پیشاوری، قندهاری، غلزه ای، بنوچی و غیره. ۱۲ این لغتنامه می تواند، به کسانیکه به تحقیق در باره ٔ لهجات مختلف تورکی در افغانستان کار می کنند، کمک کند.

فارسی زبان اصلی اکثریت مطلق افغانستان است اما دری یک بخش کوچک ازفارسی است که زبان مردم اطلاق میشود که دردره های افغانستان زندگی میکنند بعضی ها میگویند که دری اصلا ذری بوده وازکبک ذری مستق شده است که ذری لهجه خوش آوازساکنین دره(مناطق بین کوه ها)را نیز میگویند بهرصورت اصلا زبان فارسی است هرکه زبان دری را به جای فارسی میاورد بداند که تیشه درریشه زبان فارسی میزند.انگلیسی انگلستان؍آمریکا؍کانادا؍نیوزیلند وآسترالیا یکی است درحالیکه لهجه و بعضی لغات آن بهم فرق میکنند.امیدوارم که برای تضعف زبان فارسی تلاش نکنند. هند، پروردگار مخرب و فراوانی civa وزن همدم میگویند. این مرکز نخستین نهاد دانشگاهی است که با هدف گسترش و ترویج زبان و ادبیات فارسی تأسیس شده و هرساله پذیرای دانشجویان فراوانی از نقاط مختلف دنیا است که تا کنون حدود بیست هزار دانشجوی خارجی از ۱۰۰ کشور جهان در این مرکز فارسی آموختهاند.

آقای محترم جناب استاد سید عثمان روشنگر باختری، چندین لغت ناب را سخاوتمندانه برایم عنایت فرمودند که زیب این کتاب گردید. مجموعهٔ حروفی که یک واحد را تشکیل دهند، واژه یا کلمه (انگلیسی: Word) نام دارند. واحد انتشارات این موسسه در کنار انتشار لغتنامههای زبان فارسی، با استفاده از توانمندی علمی مدرسین مرکز، انتشار کتابهای آموزشی مرتبط با آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان را در دستور کار دارد. فرهنگ معین در 6 جلد تدوین شده و به چاپ رسیده است و اکنون تیم Ario Azar این فرهنگ لغت را در قالب اپلیکیشن موبایل جهت دانلود در وبسایت های اندروید قرار داده است و تیم پی سی افزار به عنوان یکی از برترین این وبسایت ها، این اپلیکیشن را ارائه نموده است.

در عین زمان، زبان شغنانی را کاملاً دوست و آشنای زبانهای عربی، پارسی دری، پشتو و حتی اردو قرار داده است، و مهمتر از همه شغنانیهای بدخشان تاجکستان نیز به سهولت میتوانند از آن استفاده نمایند، که در واقع زبان خود شان است، و ما میخواهیم که زبان و فرهنگ زبان برای مردم باشد. نکاتی در خصوص ترجمه “در به دری” به انگلیسی – نکته مهمی که در ترجمه فارسی به انگلیسی “در به دری” باید به آن نیز توجه نمائید این است که این ترجمه در چه متن و یا محیطی قرار است استفاده شود.مثلاً آیا عبارت فارسی “در به دری …

همچنین در بسیاری از موارد شما تنها با داشتن یک فرهنگ لغت انگلیسی به فارسی قادر نخواهید بود معنی کلمه به کار رفته در متن مورد نظر را به درستی بیابید. « ۸۰» کتاب رسیده است .من پیش از اینکه این فرهنگ را آماده ٔ طبع بسازم، به حضور آن دوست، فرستادم تا یک بار از نظر گذرانیده، تدقیق به خرچ دهند، و در صورت یافتن خالیگاه، به تکمیل آن بپردازند. ۴ – این فرهنگ به اشخاصیکه، اندکی دسترسی به زبان تورکی اوزبیکی دارند، مفید واقع می شود و به کمک این می توانند، در های دیگری را بکشایند و زبان خویشرا تقویه بخشند.

می خواهم اضافه کنم که در قواعد، ترتیب و تهیهٔ این لغتنامه در مرحله ٔ نخست از فرهنگ « اۉزبېک تیلی سۉزلیگی »(فرهنگ زبان اوزبیکی) استاد نورالله آلتای، و فرهنگ دو جلدی « اۉزبېک تیلی نینگ ایضاحلی لغتی » ( لغات مشر ح زبان اوزبیکی ) چاپ سال ۱۹۸۱ مسکو و سایر لغت نامه ها، استفاده شده است. از مدیران این دو مجموعه میتوان به علامه علی اکبر دهخدا، دکتر محمد معین و دکتر سید جعفرشهیدی اشاره کرد.

دیدگاهتان را بنویسید